contactgegevens
APOTHEEK LANOO
Heidestraat 82a
3590 Diepenbeek
T. 011 33 19 11
pascale.lanoo@telenet.be
› Slaapstoornissen

Hoe merk ik het?

  • Slecht slapen
  • Vermoeidheid overdag

Hoe werkt het?

Om overdag goed te kunnen functioneren is een goede nachtrust noodzakelijk. Er is sprake van een slaapstoornis wanneer iemand slecht slaapt en daardoor overdag minder goed functioneert. Bij voorbeeld ten gevolge van moeheid, slaperigheid, een verminderd concentratievermogen of prikkelbaarheid. Minder dan acht uur slapen per nacht betekent nog niet dat u slecht slaapt. Niet iedereen heeft behoefte aan acht uur slaap. De gemiddelde slaaptijd varieert namelijk sterk per persoon, van vijf tot tien uur per nacht. 's Nachts twee tot drie keer wakker worden, vooral tegen de ochtend, is ook heel gewoon. De normale slaap bestaat gemiddeld uit vier of vijf slaapcycli van anderhalf uur. Zo'n cyclus bestaat uit de REM-slaap (Rapid Eye Movement, snelle oogbeweging) en de non-REM-slaap. De non-REM-slaap verloopt in een viertal fasen waarin de slaap steeds dieper wordt. Tijdens de REM-slaap, wanneer de slaap niet diep is, dromen we. In diepe slaap zijn lichaam en geest het meest ontspannen. Deze diepe slaap is waarschijnlijk het belangrijkste gedeelte van de nachtrust. Tegen het einde van de nacht wordt de slaap geleidelijk minder diep en nemen de perioden met REM-slaap toe. Omdat de diepe slaap zich het meest afspeelt in de eerste twee tot drie slaapcycli is er weinig verschil in aantal uren diepe slaap tussen kort- en langslapers.

Hoe ontstaat het?

Kortdurende slapeloosheid kan ontstaan door psychische of sociale problemen, door lichamelijke klachten zoals jeuk of pijn of door een kortdurende verstoring van het dagnachtritme zoals bij een lange vliegreis of ploegendienst. Vaak is de oorzaak van deze kortdurende slapeloosheid te achterhalen. Langduriger slaapklachten kunnen ook ontstaan door (chronische) psychische of sociale problemen en (chronische) lichamelijke klachten maar bijvoorbeeld ook door een depressie, slechte slaapgewoonten, het drinken van koffie 's avonds of teveel alcohol. De directe oorzaak van deze langdurige slaapklachten is vaak niet meer te achterhalen. Een belangrijke en bijna altijd aanwezige indirecte oorzaak van langdurige slapeloosheid is conditionering. Conditionering wil zeggen dat we ons al bij voorbaat gespannen voelen omdat we denken dat we waarschijnlijk toch niet kunnen slapen. Deze spanning zorgt er dan voor dat we inderdaad niet kunnen slapen. Zo ontstaat een cirkel van niet slapen, spanning door de verwachting dat we de volgende keer ook niet kunnen slapen en daardoor niet slapen.

Hoe ga ik er zelf mee om?

  • Adviezen die het (in)slapen kunnen bevorderen:
  • geen dutjes overdag;
  • 's avonds geen koffie drinken;
  • Twee tot drie uur voor het slapen geen vast voedsel meer nemen;
  • een uur voor het slapen overmatige inspanning, zowel lichamelijk als geestelijk, vermijden;
  • pas op met alcohol; het inslapen lijkt makkelijker te gaan maar u slaapt er minder goed door;
  • makkelijk zittende nachtkleding, een goed bed en een rustige, goed geventileerde slaapkamer die niet gebruikt wordt als werk- studeer- of TV-kamer;
  • zoveel mogelijk rond dezelfde tijd naar bed gaan en opstaan;
  • rekening houden met de voor u optimale slaapduur;
  • niet in bed blijven als het slapen niet lukt maar bijvoorbeeld wat gaan lezen in een andere kamer.

Hoe gaat de arts er mee om?

  • U kunt naar uw huisarts gaan indien de adviezen hierboven u niet voldoende helpen. De huisarts kan proberen samen met u te achterhalen wat de oorzaak is van uw slaapprobleem en vervolgens proberen daar iets aan te doen. In een enkel geval is het zinvol tijdelijk een slaapmiddel te gebruiken.
  • Slaapmiddelen worden veel en vaak zeer langdurig gebruikt. Met name veel ouderen nemen dagelijks hun slaaptabletje. Ofschoon slaapmiddelen in het algemeen goed worden verdragen hebben ze zeker ook bijwerkingen. Mogelijke bijwerkingen zijn onder andere: sufheid, concentratie- en geheugenstoornissen. En het is al lang bekend dat slaapmiddelen hun werking al na een week of twee verliezen.

Wetenschappelijk nieuws

Slaapproblemen komen bij verstandelijk gehandicapten drie tot vijf keer meer voor dan bij niet verstandelijk gehandicapten. Vaak worden de problemen bij verstandelijk gehandicapten veroorzaakt door een stoornis in het melatonine ritme. Hierdoor werken `normale` slaapmiddelen niet of slecht. Melatonine werkt bij deze groep wel, mits het deskundig wordt toegediend. Het middel helpt niet alleen bij in- en doorslaapproblemen, maar heeft ook een gunstig effect op gedragsproblemen overdag. Dit blijkt uit onderzoek waarop Wiebe Braam, arts verstandelijk gehandicapten (AVG) 29 september a.s. hoopt te promoveren aan de Universiteit Maastricht. Melatonine is een geneesmiddel dat het slaap-waakritme reguleert. Het werkt alleen bij mensen met een melatonine tekort. Daarom is het belangrijk een behandeling met melatonine uitsluitend te beginnen nadat het tijdstip is vastgesteld waarop de eigen melatonine productie op gang komt. Dit kan via een eenvoudig speekselonderzoek. `Nu wordt melatonine vaak op verkeerde indicatie voorgeschreven, zonder vooraf te meten of er wel een tekort bestaat. Als er geen tekort is helpt het ook niet en kan er zelfs een averechts effect ontstaan waarbij de slaapproblemen binnen vier tot zes werken versterkt terugkeren`, aldus Wiebe Braam. Uit Braams onderzoek blijkt dat veel patiënten de melatonine traag afbreken, waardoor de melatonine na een paar weken niet meer werkt. `Normaal gesproken wordt de dosis verhoogd wanneer een geneesmiddel niet meer werkt, in dit geval moet je de dosis juist verlagen.` Slaapstoornissen bij verstandelijk gehandicapten is een veelvoorkomend probleem en wordt zwaar onderschat, volgens Braam. `Een gehandicapt kind dat `s nachts meermalen luidruchtig wakker wordt leidt tot slaapproblemen bij ouders. Hierdoor gaan ouders slechter functioneren, dat kan weer leiden tot relatieproblemen, ziekteverzuim en burn-out of tot opname van het kind in een instelling.` Melatonine is een in Nederland niet geregistreerd geneesmiddel en wordt vooralsnog niet vergoed door de Nederlandse ziektekostenverzekeraars. `Omdat de positieve werking van melatonine bij mensen met een verstandelijke beperking nu bewezen is, hopen we dat behandeling met melatonine binnenkort wel vergoed gaat worden.` Drs. Wiebe Braam is als AVG werkzaam bij `s Heeren Loo en verbonden aan het Gouverneur Kremers Centrum van de Universiteit Maastricht en het academisch ziekenhuis Maastricht. `s Heeren Loo biedt op verschillende plekken in Nederland ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking.