contactgegevens
APOTHEEK LANOO
Heidestraat 82a
3590 Diepenbeek
T. 011 33 19 11
pascale.lanoo@telenet.be
› Psoriasis

Hoe merk ik het?

  • Rode, verdikte, schilferende plekken in de huid
  • De plekken bevinden zich vooral aan de voorzijde van de benen, achterzijde van de armen, op het behaarde hoofd en onderaan op de rug
  • Is een chronische aandoening die dan weer meer, dan weer minder last veroorzaakt

Hoe werkt het?

Psoriasis is een chronische aandoening van de huid. U ziet verdikte rode plekken op de strekzijde van de armen en de benen. Erop zitten dikke, grijze huidschilfers. De plekken zijn scherp afgegrensd van de omgevende normale huid en jeuken weinig of niet. Andere vormen van psoriasis zijn minder gebruikelijk: soms ziet men de plekken op andere plaatsen, soms ziet men kleine vlekjes over het hele lichaam. De nagels kunnen meedoen, dan ziet men kleine putjes in de nagels. Bij psoriasispatiënten ziet men nogal eens gewrichtsontstekingen optreden (artritis psoriatica). Dat beeld lijkt dan sterk op reuma.

Hoe ontstaat het?

De oorzaak van psoriasis is niet exact bekend. Het lijkt een ontsporing in het immuun(afweer)systeem van het lichaam. Erfelijke factoren spelen zeker een rol. Verergering treedt op door invloeden van buiten, zoals door gebruik van bepaalde geneesmiddelen en door infectieziekten en stress.

Hoe ga ik er zelf mee om?

Psoriasis is een chronische aandoening die met ups en downs verloopt. Bij eenderde van de patiënten verdwijnen de Symptomen spontaan. Ultraviolet licht en zoutwaterbaden kunnen verbetering geven. Vroeger waren de kuren bij de Dode Zee daarom bekend.

Hoe gaat de arts er mee om?

Voor de behandeling van psoriasis heeft de huisarts verschillende soorten zalven en crèmes beschikbaar. Een overmatige schilfering kan worden behandeld met salicylzuur bevattende zalven of lotions. De plekken zelf kunnen worden behandeld met sterk werkende steroïde crèmes en zalven. Steroïden zijn hormoonachtige, ontstekingsremmende stoffen. Deze stoffen maken bij langdurig gebruik de huid dun en kwetsbaar. Daarom is het verstandig deze middelen met tussenpauzen te gebruiken. Alternatieven zijn beschikbaar in de vorm van calcipotriol en ditranol (in verschillende sterktes). Deze beide middelen kunnen nog wel eens irritatie van de huid veroorzaken. Voor al deze medicijnen geldt dat ze krachtig werken en niet onbeperkt kunnen worden toegepast. Ook mogen ze niet op ieder deel van het lichaam worden gebruikt. Volg dus altijd de aanwijzingen van uw arts goed op. Als de aandoening erg uitgebreid is of onvoldoende reageert op de hierboven beschreven therapie kan de huisarts u verwijzen naar de huidarts (dermatoloog). De huidarts heeft nog andere middelen tot zijn beschikking: bestraling met een bepaalde frequentie ultraviolet licht geeft vaak goed resultaat (PUVA therapie). Ook middelen die de activiteit van het afweersysteem remmen worden wel toegepast (methotrexaat, ciclosporine).

Wetenschappelijk nieuws

Ustekinumab is de eerste vertegenwoordiger van een nieuwe groep van biologicals bij psoriasis. Dit middel heeft een ander werkingsmechanisme dan de huidige biologicals en is geregistreerd voor behandeling van plaque psoriasis. De toediening vindt plaats in week 0, week 4 en vervolgens elke twaalf weken. De aanbevolen dosis is 45 mg. Ustekinumab is gecontraïndiceerd bij actieve infecties of overgevoeligheid voor de werkzame stof of een van de hulpstoffen. Bij ouderen en personen jonger dan 18 jaar is geen dosisaanpassing nodig, of dit nodig is bij lever- en nierinsufficiëntie is niet onderzocht. Bij een infectie moet de patiënt de arts waarschuwen. Gelijktijdig gebruik met levende vaccins moet worden vermeden. Ook is voorzichtigheid geboden bij gelijktijdig of achtereenvolgend gebruik van andere immunosuppressiva. Psoriasis komt voor bij ongeveer 2-3% van de Nederlanders. Kenmerken zijn ontstoken plekken en schilfering op een verdikte huid, ook wel plaques genoemd. De "gewone" en meest voorkomende psoriasis vulgaris, wordt daarom ook wel plaque psoriasis genoemd. De oorzaak is een ontstekingsreactie die voortkomt uit een auto-immuunreactie. Bij chronische plaque psoriasis is sprake van een vicieuse cirkel van continue activering van dendritische cellen, T-cellen en keratinocyten. Afgifte van cytokinen, chemokinen en groeifactoren is hiervan het gevolg. Deze stoffen zetten de proliferatie van keratinocyten, veranderde differentiatie van immuuncellen en angionese in gang. Mogelijk worden dendritische cellen en T-cellen actief in reactie op bepaalde stimuli, zoals infectie, beschadiging van de huid, reactie op autoantigeen, stress of geneesmiddelen. Interleukine (IL)-12 en IL-23 zijn bij patiënten met psoriasis, met name in de plaques, in verhoogde mate aangetroffen. In diermodellen leidt injectie van IL-12 en IL-23 tot proliferatie van keratinocyten, terwijl injectie van een antistof leidt tot het tegendeel. De reeds beschikbare biologicals grijpen aan op TNF-alfa, die psoriasisverschijnselen mede veroorzaakt. Ustekinumab is een monoklonaal humaan antilichaam dat met hoge affiniteit bindt aan de p40-subeenheid van IL-12 en IL-23. Zo blokkeert ustekinumab de ontwikkeling van T-helpercellen Th1 en Th17 en daarmee de signaalcascades die leiden tot de ontstekingsverschijnselen. De effectiviteit van ustekinumab is in twee dubbelblinde gerandomiseerde fase-III-studies vergeleken met placebo. De onderzoekers gebruikten het toedienschema dat nu is geregistreerd: injecties in week 0 en week 4 en vervolgens elke twaalf weken. De effectiviteit van het middel is bepaald met de zogeheten "Psoriasis area and severity index" (Pasi-75), een veelgebruikt meetinstrument in psoriasisonderzoek die een verbetering van 75% op deze score aangeeft. De resultaten waren helder: met placebo werd na twaalf weken slechts bij 3-4% van de patiënten de Pasi-75-score bereikt; met ustekinumab bij 67% (45 mg; beide studies) of 66-76% (90 mg). Dit resultaat is bereikt na twee injecties met ustekinumab: in week 0 en week 4. Het percentage met Pasi-75 nam daarna toe tot circa 75% en bleef op dat niveau zo lang ustekinumab werd gebruikt. De maximale follow-up in de studies was achttien maanden. In deze periode zijn bij ruim 2.250 patiënten geen ernstige bijwerkingen aan het licht gekomen. Voor de placebogecontroleerde fasen geldt dat de bijwerkingen die optraden in de medicatiegroep vergelijkbaar waren met die in de placebogroep. Ustekinumab is geïndiceerd - zoals alle biologicals bij psoriasis - wanneer lichttherapie, methotrexaat en ciclosporine gecontraïndiceerd zijn of de patiënt niet op deze behandelingen reageert. Tussen de diverse biologicals kan een keuze worden gemaakt op basis van aangrijpingspunt, werkzaamheid, bijwerkingenprofiel of toediening. Ustekinumab onderscheidt zich van de andere biologicals qua aangrijpingspunt en toediengemak. Infliximab moet eenmaal per acht weken per infuus in de polikliniek worden toegediend, etanercept een- of tweemaal per week en adalimumab elke twee weken. Ustekinumab hoeft maar eenmaal per twaalf weken worden toegediend en dat maakt de behandeling voor de patiënt gemakkelijker. Bron: PW 2010;145(33/34) + FUS

Huid